2021’de yayımlanan ilk öykü kitabı “Yalnızlık Bakanlığı” ile dikkat çeken Menekşe Gülben, ikinci kitabı “Beygül” ile bu defa okuyucuları daha da ferdî, daha çok katmanı olan bir hafızanın izinde gezdiriyor. Kitap, Everest Yayınları etiketiyle raflarda yerini aldı.
“Beygül” bir devir Antalya’da geçen, sonra İngiltere’ye, İtalya’ya ve nihayetinde İstanbul’a uzanan bir anlatı. Kıssanın merkezinde, ismini dağlardan alan bir çocuk var: Beygül. O, sıradan üzere görünen bir kasabada, sıradan insanların ortasında büyürken aile, okul, mahalle üzere yapıları bir tıp “gözlem alanı” olarak kullanıyor. Kendi benliğini bu yapıların ortasında kurmaya başlıyor. Roman sırf bir bireyin öyküsü değil. Hafıza, aidiyet, cinsiyet ve kimlik üzere temaları çevreleyen sorularla örülü.
Menekşe Gülben’in edebi lisanı kadar dikkat çeken bir başka öge da görsel sanatla kurduğu bağ. Birinci kitabının kapağında Gülsün Karamustafa’nın bir işi yer alıyordu. “Beygül”de ise Rasim Aksan’ın “sarı erik” temalı çalışması, kıssa hakkında görsel ipuçları veriyor.
ELLE: Kapakta Rasim Aksan’ın yapıtını görüyoruz. Evvelki kitabınız “Yalnızlık Bakanlığı”nda ise Gülsün Karamustafa’nın bir işi kapakta yer almıştı. Kapak seçimlerinizde daima kıymetli sanatkarlarla çalışıyorsunuz. Edebiyatı görsel sanatla birlikte düşünmek sizin için ne tabir ediyor?
MENEKŞE GÜLBEN: Benim için edebiyat tek başına değil, daima öteki sanat disiplinleriyle konuşarak yaşayan bir alan. “Yalnızlık Bakanlığı”nda Gülsün Karamustafa’nın işini kapakta görmek, yalnızlığın politik ve estetik boyutlarını bir ortaya getirdi. “Beygül – Bir Erik Hikayesi”nde ise Rasim Aksan’ın erik resmi, metnin varoluşsal katmanlarını görsel bir yoğunluğa taşıdı.
ELLE: Aslında bu iki disiplini bir ortada kullanmaya sebep olarak sanat gazeteciliğinden yazarlığa evrilen seyahatinizi gösterebilir miyiz?
MG: Alışılmış ki. Edebiyat ve sanat ortasında daima köprü kurmak aslında benim sanat gazetecisi kimliğimle de ilgili. Yıllardır sanat üzerine yazıyor, düşünüyor, izliyorum. Yazarlığımda da bu birikimi sırf metinle değil görsellikle de sürdürmek istiyorum. Okur kapağa baktığında sadece bir görsel değil, öykünün yeni bir yorumunu görsün istiyorum. Kapaklar benim için bir tasarım değil metinle sanatın ortak üretimi.
ELLE: “Beygül” bize ne anlatıyor?
MG: “Beygül” görünürde bir bireyin yalnızlık ve isteklerle dolu seyahatini anlatıyor. Merkezde hafıza var, gerçekliği sorguluyor. Geçmişte bir ana geri dönersek, o anı paylaştığımız beşerler artık yoksa biz o anı nitekim yaşadığımıza nasıl emin olabiliriz? Olabilir miyiz? “Beygül” bu çerçevede “Ben kimim ve bu dünyada kendime nerede yer bulabilirim?” sorusunun yanıtını arıyor.
ELLE: Beygül’ün seyahati, çağdaş bir masal üzere de okunabilir mi?
MG: Evet, zira masallar sürekli kimliğin imtihanını anlatır. Beygül de kendi varoluşunun imtihanından geçiyor. Ancak bu masalın cadısı dışarıda değil içeride: endişelerinde, suskunluklarında, dileğinin belirsizliğinde.
ELLE: Beygül’ün kıssası bir “umut” öyküsü mi, yoksa bir “kırılma” kıssası mi?
MG: İkisi de. Zira her umut bir kırılmanın içinden doğuyor. Beygül kırıldıkça yine kuruyor kendini, umut da tam o çatlaklardan sızıyor.
ELLE: Beygül’ün kıssası kuir bir okuma için de kapı açıyor mu?
MG: Muhakkak. Beygül yalnızca kendi cinsiyetini değil, cinsiyetin toplum tarafından nasıl inşa edildiğini de bize gösteriyor. Öykü vücuda, isteğe, kimliğe dair bastırılan ve açığa çıkan tüm kırılmaları sorguluyor.
