Yazı: Zeynep Yumrutaş
Flanör (Fr. flâneur), “aylak kent gezgini” manasında kullanılan Fransızca kökenli bir söz. Bu sözcük sırf bir söz değil, muhakkak bir karakteri ve ömür biçimini yansıtır. Kentte koşturan, çalışan öteki insanların bilakis flanör, sakince sokakları dolaşır, müşahedeler ve düşünür.
Bu kavramla birinci defa lise yıllarımda, 11. sınıfta tanıştım. Fransızcayla aram o kadar da uygun değildi lakin bu söz zihnime o denli bir yer etti ki onu aklımın bir köşesine koydum ve bugüne kadar taşıdım. Yıllar içinde anlamlandırdım, dişileştirdim, yaşadım ve hâlâ yaşamaya devam etmeyi umuyorum. Böylece kendimi bir flâneuse olarak tanımlamaya başladım. (Fransızcada her sözün bayan ve erkek formu vardır; flâneuse bayan versiyonunu tabir eder.) Bu kavram 19. yüzyıl Fransa’sında kullanılmaya başlandığı için ve birinci etapta sırf flâneur olarak öğrendiğimden, “neden flanöz demiyoruz” diye hiç sorgulamadım. Ne yazık ki toplumsal baskının ve tarihin acı gerçeklerinin kabullenişine ben de boyun eğmişim. Başta bu bayan formunun günümüzde ne kadar yaygın olduğunu bilmiyordum. Araştırmaya başladım, üzerine pek çok yazı çizildiğini gördüm.
Aslında 19. yüzyılda flâneuse diye bir kavram bile oluşmamış, onun yerine passante sözü uygun görülmüş. Bana sorarsanız bu pek de saygın bir kavram değil zira “gelip geçen, uğrayan” üzere yüzeysel bir manası var. Meğer bahsettiğimiz şey sadece sokakta rastlanan bir siluet değil, gezgin olma ve keşfetme dileği. Demek ki bayanlar tarih boyunca yalnızca sokakta var olabilmek için değil, terminolojide bile büyük savaşlar vermek zorunda kalmış. 20. yüzyıla gelindiğinde bayanlar bu görünmezliğe “dur” deme hakkını kendilerinde buldular ve böylece literatüre flâneuse kavramını kabul ettirdiler. Yani yalnızca sokakta değil, sözün kendisinde bile özgürleşmek için çaba ettiler.
Sonra düşündüm: bu aylak gezgin olma hali, gezerken öğrenmek, keşfetmek yalnızca erkeklere bırakılacak şeyler değildi. Basitçe paylaşabilirdik, birebir kavram altında var olabilirdik. O vakit biz de flâneuse kavramını güçlendirmek için güçlerimizi birleştirdik ve koyulduk yollara…
Son vakitlerde hayatımda harikulade bir sürpriz ve yenilikle taçlanan Norveç seyahatimi anlatarak başlamak isterim bu seriye ancak çabucak öncesinde cevaplamak istediğim kimi sorular var: bu ülkeyle nasıl kesişti yollarım, birinci izlenimim nasıldı ve nasıl yine gitmeye karar verdim? Norveç’le birinci tanışmam Trondheim kentine gerçekleşen bir iş gezisiyle başladı. Bu seyahat tıpkı vakitte mesleğimin birinci yurtdışı görevlendirmesiydi. Tahminen de içimdeki gezme dileği bir biçimde işime de yansıdı zira ne istediğimizi ve nasıl dilediğimizi bilmek sahiden çok değerli. Böylece son üç yılda 10’dan fazla ülkeyi gezme fırsatı yakaladım.
Trondheim, Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi ile ünlü tam bir üniversite ve kalkınma kenti. Benim ziyaretim kasım ayına denk gelmişti, münasebetiyle epeyce soğuktu. Kentin sokaklarında flâneuse olduğumu hissettiğim anlarda, orada yaşayanların dışarıdan bakıldığında neredeyse gerçek olamayacak kadar renkli, keyifli, butik bir hayat sürdüğünü gözlemledim. Meskenlerinin içinde ise huzurlu, samimi ve memnun bir hayat vardı. Bu kadar romantize etmemin sebebi, o periyot günlerin 15.30’da kararması muhakkak değildi. İşlerimi toparlayıp dışarı çıktığımda çoktan zifiri karanlık oluyordu. Lakin sokaklarda dolaşırken bu karanlığı hiç hissetmedim zira beşerler konutlarına ışığı, neşeyi ve kolektif bir birlikteliği taşımışlardı. Dışarıda soğuğa karşın spor yapan, toplumsallaşan, ışıl ışıl sokaklarda dolaşan kalabalıklar vardı. Üstelik Christmas öncesi olduğu için kentin romantik bir formda süslenmiş, adeta büyülü bir havası vardı.
Bazen kendimi bir dizi setinde yürüyormuş üzere hissettim, sokaklarda dolaşmak hem dinlendirici hem de hayal kurmaya ilham vericiydi. Trondheim’ın kalbinden geçen Nidelva Nehri’nin kıyısındaki renkli meskenler ve yansıyan ışıklar, kışın bile kenti sıcacık hissettiren bir masala dönüştürüyor. Bir ihtimal Kuzey Işıkları’nı görmeyi umdum fakat kentte görme bahtı epeyce seyrekmiş. Bahtına güvenenler varsa kesinlikle bir fırsat vermeli.
Gamble Bybro üzerinden Piren görünümü, yani fotoğraf albümümde bulduğum bu renkli ahşap meskenler.
Özellikle Gamble Bybro’da yürümenizi tavsiye ederim, maalesef anın büyüsüne kapılmış olmalıyım ki köprünün fotoğrafını çekmemişim ancak köprüden görünen görüntüyü hem gündüz hem de gece çektiğim görsellerle yorumlayabilirsiniz. Trondheim’ın simgelerinden biri olan Gamle Bybro (Eski Kent Köprüsü) 1681 yılında büyük yangının akabinde kenti yine inşa eden Johan Caspar von Cicignon tarafından yapılmış. Nidelva Irmağı üzerinde yer alan bu köprü, kentin merkeziyle Bakklandet’i birbirine bağlıyor. 1861’de bugünkü haline kavuşan kırmızı ahşap kemerleriyle “Lykkens Portal” yani “Mutluluk Geçidi” olarak da anılıyor; kentin en romantik noktalarından biri sayılıyor.
Gamle Bybro’yu geçtikten çabucak sonra, Trondheim’ın en turistik bölgelerinden biri olan Bakklandet yer alıyor. Bakklandet, Nidelva Irmağı kıyısında uzanan; renkli ahşap konutları, butik kafeleri, küçük tasarım dükkanları ve taş sokaklarıyla ünlü bir semt. İşte tam olarak bahsettiğim o masalsı, hayal kadar hoş ve minyon meskenler ve dükkanlar burada. Irmağın çabucak paralelindeki sokaklarda kaybolmak isteyecek ve yürüyüşünüzün sonlanmamasını dileyeceksiniz.
Bu seyahatte, Trondheim’in merkezinde, ırmak kenarında yer alan çok tatlı bir otelde konakladım. Bizim kaldığımız otel Nidelven’in, yani çabucak ırmağın kenarında yer alıyordu ve görünümüyle atmosferi harikuladeydi. Hayatımda gördüğüm en düzgün açık büfe kahvaltıyı sundular (biz Türkler için hayli kıymetli bir kriterdir); somonun her çeşidiyle doydum, balık eserleriyle neredeyse bir yıllık omega gereksinimimi karşıladım diyebilirim.
Akşam yemeklerinden birini “To Rom Og Kjøkken” (Norveççede “İki Oda ve Mutfak” manasına geliyor) isimli bir restoranda yedik. Dört dörtlük bir yemek tecrübesiydi: “fine dining” fakat konut sıcaklığında… Açık mutfakta şeflerin yemek hazırlarkenki heyecanını izlemek, tabaklara son dokunuşlarını görmek, art planda yemeklerin cızırtısını, bardakların tokuşmasını ve keyifli sohbetleri duymak büyüleyiciydi. Her bir course farklı bir içecek ile eşleşiyordu; sanırım yedi farklı course servis edildi. Şimdiye kadar yaşadığım en yeterli gastronomi tecrübesiydi; yemekler, tadımlar, sohbetler ve atmosfer bir bütün olarak unutulmazdı. Vejetaryenler için fevkalade bir tecrübe olurdu demekte biraz çekiniyorum, çok yaygın olmasa da nadiren balina eti tüketiyorlarmış ve biz de o akşam tadına bakmış olduk. İşin aslı, tedirginlikle ve çelişkili bir halde tadına baktım, hayata bir kere geliyoruz diyerek yeni tatlara hayır demekte zorlandığım bir an oldu.
To Rom Og Kjøkken
Fakat itiraf etmeliyim ki Norveç 3-4 günlük bir iş seyahatiyle “tamam, gördüm” denilecek bir ülke değil. Daha fazla gözlemlemem, deneyimlemem ve anı biriktirmem gerektiğini hissettim. Bu yüzden tam üç sene sonra yine bu ülkeye dönmek için planlar yaptık.
Fotoğraflar editöre aittir.
