Yazı: Juliette Baëza
Fransızcadan çeviren: Selen Çalışır
ELLE Türkiye Kasım sayısından alınmıştır.
Fotoğraflar: Getty Images Türkiye, Launchmetrics Spotlight

Karmin kırmızısı, fıstık yeşili yahut parlak pembe… Kenar biçimimize biraz renk ve sevinç katarak yerleşmiş moda kurallarını altüst eder mi dersiniz? Bu sonbahar/kış döneminde açık renkleri yeni yeni görmeye başlamış olsak da sıcak toprak tonları lüks moda defilelerindeki yerini koruyor. Sıcak ve yumuşak bir kahverengi olan “mocha mousse”tan haki yeşiline yahut hardal sarısına kadar pek aşina olduğumuz renklerin kullanıldığını görüyoruz. Institut Français de la Mode’da sanat tarihçisi ve renk uzmanı olan Alessandra Ronetti, “Moda anlayışları, giysiye dair gelenekler ve görgü kuralları bizi makul renkleri ve tonları muhakkak mevsimlerle bağdaştırmaya itiyor” diye açıklıyor. Örneğin Batı’da pastel tonlar ve açık renkler ilkbahar aylarında çok popülerken kışın daha koyu ve doygun renkler tercih ediliyor. Bu, aslında vakitle paylaşmayı öğrendiğimiz kültürel bir lisan.

Horn / Christian Wijnants / Fendi

Moda dünyası, 20. yüzyıldan bu yana her mevsimi cilt, göz ve saç rengine nazaran muhakkak renklerle ilişkilendirerek bu fenomeni destekliyor diyebiliriz. Her şeyin üzerinde tutulan bir şey varsa o da estetik: Şeftali renkli elbiseler bronz ciltlere yakışırken koyu renkli kazaklar yorgun görünümü azaltır. Bu nedenle yaz döneminin akabinde sıcaklıklar düştüğünde ve gün ışığımız azaldığında paletimizdeki renkler de yoğunlaşıyor. Rouje Paris markasının tarz yöneticisi Carole Coevoet, “Yazın beğenilen olan karmin kırmızısı yerini bordoya bırakıyor, kışa geçtiğimizde ise bu patlıcan rengine dönüşüyor” biçiminde açıklayarak durumu doğruluyor.

Eskiden lüks moda dizayncısı olan renk uzmanı Lyly Lemétre, insanların her vakit mevsimlerle ahenk içinde olduğunu ve tabiattan ilham aldığını ekliyor: “Sonbaharda her yerde meyyit yapraklar, kestaneler ve meskenlerde, yerlerde şömineler görüyoruz. Doğal olarak da bu renklere yöneliyoruz. Yaz geldiğinde ise bize güneşi ve çiçekleri hatırlatan tonlar, parlak ve ışıltılı renkler kullanmak istiyoruz.” Boyalar uzun yıllar boyunca bitkiler yahut mineraller üzere doğal kaynaklardan elde ediliyordu; mevsimi değilse o rengi elde etmeniz imkânsızdı!

Mevsimlere atanan bu renklere kullanışlılık penceresinden baktığımızda, arkasında yatan bir başka nedenin de iklim olduğunu görüyoruz. Açık renkli kıyafetler yazın sıcağı daha dayanılabilir kılarken koyu tonlar ısıyı soğurarak kış soğuğunu daha düzgün yalıtır.

Kültüre bağlı olarak her bir renk farklı bir duyguyu temsil eder ve kendine mahsus sembolik bir manaya sahiptir. Mavi renk sakinlik, sarı renk sıcaklık, siyah ise yakınlık kavramlarını çağrıştırır. Alessandra Ronetti, “Mevsimler hislerimizi etkiliyor, akabinde hislerimiz renk seçimlerimize yansıyor. Yaz mevsimi içimizde hafiflik ve hayat gücü uyandırdığı için açık renkler tercih ediyoruz. Kışın ise konfor ve güvenlik hissi veren daha koyu tonlar arıyoruz” biçiminde özetliyor bu durumu.

Kenzo / Issey Myake / Chanel / Alexander McQueen

Lyly Lemêtre’e nazaran bu sonsuz bir döngü: “Kış aylarında daima daha yorgun oluruz, münasebetiyle bu mevsimde içgüdüsel olarak siyah giyiyoruz. İlkbahar geldiğinde güçle dolup taşıyoruz, bu da daha renkli tonlara yönelmemize sebep oluyor.”

“İnsanlar mevsimlerle ahenk içindedir ve tabiattan ilham alır.”
Lyly Lemêtre, tasarımcı

Renklerin fizyolojik bir tesiri de var. Örneğin açık renklere baktığımızda bedenimizde dopamin salgılanır ve ruh halimiz güzelleşir. Öyleyse neden kışın depresyonla baş etmek için renkli kıyafetler giymiyoruz? “Psikolojik olarak açık renkler giymek kış aylarında eksikliğini hissettiğimiz aydınlığı telafi edebilecek olsa da Batı’ya has geleneklerde koyu tonlar sembolik, tarihi ve pratik nedenler hasebiyle kış mevsimiyle bağdaştırılmıştır. Örneğin siyah kıyafetler daha sağlamdır ve daha kolay korunur” diye açıklıyor Alessandra Ronetti.

Modanın kimi şeyleri bize dikte ettiği yadsınamaz bir gerçek. Bir bakıma nasıl giyindiğimizi belirleyen etmenlerden biri de bu. Sonbaharda tüm raflar kırmızımsı kahverengi ve koyu yeşil tonlarında kıyafetlerle doluysa gardırobumuzda da bu renklerin yer almasından nasıl uzak kalabiliriz ki? Carole Coevoet, “Moda dünyasında bizim olduğumuz tarafta da çok fazla değişiklik yapma imkânı olmadığını söyleyebilirim. Yerleşmiş normlar var: kışın koyu, yazın açık renkler” diyor.

Fendi / Zimmermann / Givenchy / Saint Laurent by Anthony Vaccarello

Mevsimler geçtikçe her mevsimin favori renkleri de raflarda yerini alıyor ve müşterileri mağazalara çekiyor. “Sık sık renk skalasını değiştirirseniz beşerler yenilik arayışında olduğu için sunduklarınızı tüketmeye başlıyor. Bu bir bakıma koleksiyonlarımıza da bir ritim katmış oluyor” diye ekliyor. Her koleksiyon, mevsimin favorileriyle bağlarını koparmadan yeni nüanslar katıyor. Bir sene açık bej/kahverengi gözdeyken sonraki sene her yerde nar kırmızısı görüyorsunuz. Yıllar geçtikçe her dönemin kesimleri gözümüze misal geliyor olabilir fakat özgün dokunuşlar her vakit yeni bir soluk getiriyor. “Bir biçimde her vakit yeni çağrışımlar yakalıyoruz. Renkler kelam konusu olduğunda o kadar geniş bir yelpazeye sahibiz ki bunlarla çok göze çarpmayan bir incelikle oynayabiliyoruz!” diye belirtiyor Carole Coevoet.

Yine de bu küçük yenilikler ve dokunuşlar, uzun yıllardır süregelen normları eksiksiz değiştirecek kadar esaslı değil. Gucci yahut Saint Laurent’ın sonbahar/kış 2025-2026 defilelerinde gördüğümüz parlak renkler ortalığı biraz karıştırmış olsa da bu, kuralları yine yazan bir ataktan çok istisna olmaya devam ediyor. Rouje Paris’ye baktığımızda her koleksiyonun kendini ayrıştıran bir özelliği var; o devrin tonlarıyla kontrast oluşturan beklenmedik bir renk. Fakat bu rengi ana odak noktasından çok tamamlayıcı bir öge olarak görürüz. “İnsanlar içten içe ahenk içinde olmak ister fakat bir yandan da turkuaz ya da fuşya üzere bir renkle kombine canlılık katacak bir dokunuş arar” diyor Carole Coevoet.

Burberry / Balmain / Tom Ford

Uzmanlar, yeni kuşağın bu renk ahengi anlayışından yavaş yavaş sıyrıldığını belirtse de gelecekte bu alanda rastgele bir ihtilal yaşanacağını öngörmüyor. “Zihniyetler kolay değişmiyor. Klasik olarak kışla özdeşleştirilmiş renkleri yazın görmüyoruz, birebir şey tam zıddı için de geçerli” diyor Lyly Lemêtre. Bunun gezegenimiz açısından düzgün bir haber olduğunu söyleyebiliriz: Durmadan dolabımızı yenilememize hiç gerek yok!