Kapak Fotoğrafı: Only Lovers Left Alive
Güneş gözlüğünü sadece güneşli günlere ilişkin bir aksesuar olarak görmek modanın en yerleşik lakin en sık kırılan kurallarından biri. Halbuki gözlüğü karanlıkta takmanın, “havalı” olmanın ötesinde hem şahsî hem fizikî manada geçerli sebepleri var. Bu alışkanlık sinema kahramanlarından müzisyenlere, çağdaş moda ikonlarından sıradan insanlara kadar geniş bir kültürel yelpazede kendine yer buluyor.
ASAP Rocky, Ray Ban; Jacob Elordi, Getty Images
Stan Lee, Wong Kar-wai ya da Hiroshi Fujiwara üzere gözlüğü adeta kimliğinin modülü haline getiren isimler bu görünümün bir tercih olmaktan çıkıp alışkanlığa dönüşebildiğinin en düzgün örneklerinden. Birebir durum New York’un 60’lar alt kültüründe de karşımıza çıkıyordu: Caz kulüplerinde Thelonious Monk, Chet Baker yahut Bob Dylan’ın gecenin içinde karanlık camların arkasına saklanması hem gizem hem ara yaratmanın ince bir yoluydu. Dylan’ın sözleri hâlâ akılda: “Gözlerimi saklamak için koyu renkli gözlük takıyorum / İçlerinde gizleyemediğim sırlar var.”
David Bowie, Shutterstock; Snoop Dog, Getty Images
Bugün hâlâ birebir etkiyi hissediyoruz. Corey Hart’ın kültleşmiş “Sunglasses at Night” görüntüsünden Balenciaga’nın Paris’te geçen gece yürüyüşlerini andıran 2021 Ön-Koleksiyon sinemasına, hatta Wong Kar-wai’nin neon ışıkları altında kaybolan karakterlerine kadar hepsi birebir fikri yineliyor: Gözlük, karanlıkta bile bir duruş simgesi.
Bu görünümü seçen herkes bunu moda için yapmıyor. Işığa hassaslık, migren yahut epilepsi üzere sıhhat durumları nedeniyle pek çok kişi sert iç yer aydınlatmalarından, gece kulüplerinin lazerlerinden ya da neon tabelalardan korunmak için güneş gözlüğünü bir savunma aracı olarak görüyor. Bu yüzden karanlıkta gözlük takmak kimileri için son derece rasyonel bir tercih.
Bill Wyman, Elton John, Iggy Pop, 1975, Getty Images
Kimileri ise bakışlarını saklamak, kendine bir hudut çizmek yahut toplumsal bir arayı korumak için takıyor. Ünlülerin paparazzi flaşlarından korunmak için tercih ettiği bir görünüm olduğu düşünülürse bu tutumun hem pratik hem ruhsal bir yanı olduğu açık. Natürel ki yalnızca estetik sebeplerle takanlar da var. Jim Jarmusch’un yıllar evvel söylediği üzere: “Gösterişçi olduğunu düşünen varsa… boş ver.”
parlak flaş ışıkların altında Jim Jarmusch, sahnede Rosalia, Getty Images
Mesela Wong Kar-wai sinemalarında güneş gözlüğü, karakterlerin hislerini saklamak ya da aralarını korumak için kullandığı sessiz bir araç üzere. “Fallen Angels”taki kiralık katilin karanlık camların gerisine gizlenen yalnızlığı ya da “Chungking Express”te Faye Wong’un kırmızı gözlüklerinin ona yarattığı özgür alan, bu estetiğin en güçlü örneklerinden. Gözlük, Wong Kar-wai cihanında bir aksesuardan çok karakterlerin iç dünyasının kısa bir özeti üzere kullanılıyor.
Fallen Angels, Chungking Express, Wong Kar-wai
Celine ve Saint Laurent üzere markalar defilelerinde gecenin içinden çıkmış üzere duran modelleriyle bu görünümü yıllardır sahipleniyor. Gözlük, görünümü sadece tamamlayan değil ona istikamet veren bir aksesuar haline geliyor. Çağdaş hayatın yorucu ekran ışıkları, keskin LED’ler ve süratle tüketilen anların içinde güneş gözlüğü bazen tarzın bir uzantısı, bazen günün parlaklığından korunmak için küçük bir zırh halini alıyor.
Karanlıkta güneş gözlüğü takmak hâlâ herkesin taşıyabileceği bir görünüm değil, tahminen bu yüzden hâlâ etkileyici. Bu görünüm biraz yürek, biraz özgüven ve dik duruşlu bir kayıtsızlık gerektiriyor. İç yerde gözlük takan birini gördüğünüzde ister istemez merak ediyorsunuz: Kaçtığı birileri mi var, yoksa sırf kendini bu türlü daha mı rahat hissediyor?
Dua Lipa, Instagram/ @dualipa; Kylie Jenner, Instagram/ @kyliejenner
Hem iç yerlerde hem gece saatlerinde güneş gözlüğü kullananlardan biri olarak, birçok yerde, ister içeride ister dışarıda olsun, ışıklar gözümü rahatsız ediyor. Ancak bir an geliyor, biriyle hakikaten göz göze gelmek istiyor ve gözlüğü çıkarıyorsunuz, o an bir anda donuyor. Bazen gözlerin buluştuğu anı daha özel kılıyor.
The Matrix
Gece ya da iç yer fark etmeksizin güneş gözlüğü takmak bazen sıhhat, bazen gizem, bazen de yalnızca güzel görünme isteği. Herkesin taşıyabileceği bir alışkanlık olmayabilir ancak taşıyabilenlere sahiden çok yakışıyor. Beyaz sokak lambalarının altında, bir restoranın loş ışığında ya da bir konserin neon parlaklığında… Gözlüğün gerisindeki bakışın ne söylediğini sırf sahibi biliyor, tahminen tüm cazibesi de burada.
