Sürekli bildirimler, hiç bitmeyen ekran müddeti, birebir anda yetişmeye çalıştığımız onlarca şey… Çağdaş hayat zihni neredeyse daima “açık sekme” halinde yaşamaya zorluyor. Tam da bu yüzden son yıllarda meditasyon sırf spiritüel bir alışkanlık değil, zihinsel düzgün oluşun bilimsel olarak da araştırılan modüllerinden biri haline geldi. Bilhassa mindfulness yani farkındalık meditasyonu, gerilim idaresinden odaklanmaya kadar birçok alanda tesirleri incelenen pratiklerden biri olarak öne çıkıyor. Meditasyonun bu tesirlerinin görülebilmesi için günde 10-30 dakika, haftada 5-7 gün ve en az 8 hafta yapılması öneriliyor. Gelin, Memorial Antalya Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Sevin Balkan’dan meditasyonun beyindeki bilimsel olarak kanıtlanmış tesirlerini öğrenelim.

Halfdays

1. Gerilim, Anksiyete ve Panik Hissini Hafifletebilir
Meditasyon tüm toplumlarda gerilimi azaltmak emeliyle yapılıyor. 2017’de, evvelden yapılmış 45 çalışmanın gözden geçirilmesinde meditasyonun farklı formlarının gerilimin fizyolojik göstergeleri (örneğin kalp suratı, kortizol seviyesi gibi) azaltabildiği saptanmış. Ayrıyeten gerilimle ilgili olabilen fibromiyalji, huzursuz bağırsak sendromu, travma sonrası gerilim bozukluğu üzere bir küme hastalıkta da meditasyonun semptomlarda azalma yapabildiği gösterilmiş. Anksiyete de üzerinde çok çalışılan bir husus ve 8 haftalık bir meditasyonun bile olumlu tesiri biliniyor. Bugün meditasyonun wellness dünyasında bu kadar görünür olmasının nedenlerinden biri de tam olarak bu olabilir: Zihni büsbütün susturmasa bile vücudun daima alarm halinde kalmasını yavaşlatabilmesi.

2. Odaklanma ve Konsantrasyonu Güçlendirebilir
Düzenli meditasyon dikkat, konsantrasyon, odaklanma, planlama, kişinin kendini denetim edebilmesi ve farkındalık üzere yetenekleri geliştiriyor. Toplumsal hisleri yorumlama alanı gelişerek empati ve anlayışı artırıyor. Araştırmalar meditasyon yapan bireylerin beyinlerinde bu işlevlerle ilgili ön beyin bölgesinde beynin nöronal hücre gövdelerinin birçoklarını içeren gri cevherde kalınlaşmaya neden olduğunu gösteriyor. Örneğin 2019’da gerçekleştirilen bir çalışmada, 153 şahısta yapılan 2 haftalık farkındalık meditasyonu ile yalnızlık hissinin azaldığı ve toplumsal irtibatın arttığı saptanmış. Bilhassa dikkat mühletinin giderek kısaldığı dijital çağda, birkaç dakikalık farkındalık pratiğinin bile zihni tekrar merkeze toplaması tahminen de bu yüzden bu kadar kıymetli görülüyor.

Adanola

3. Beynin Gerilim Reaksiyonunu Değiştirebilir
Meditasyon ile dehşet, dert yahut öfke üzere hisler daha yönetilebilir hale gelir. Bu tesirler için beyinde amigdala bölgesinde araştırmalar yapılmış ve gerilim altında faal olan bu bölgenin hacminin 8 haftalık bir meditasyon ile küçülebildiği saptanmış. Yani sıkıntı sırf daha sakin hissetmek değil, beynin gerilime verdiği otomatik tepkinin da vakit içinde dönüşebilmesi.

4. Hafıza, Öğrenme ve Ruh Halini Destekleyebilir
Hipokampus bellek ve öğrenmenin ana merkezi. Hipokampusta gerilimle bedende artan kortizolun bağlandığı reseptörler var ve bu etkileşim nörotoksisiteye neden olarak hücrelere ziyan veriyor ve hipokampusun küçülmesine neden oluyor. Yapılan birçok MR araştırması meditasyonun hipokampusta gri cevher yoğunluğunu artırdığını, kalınlaştırdığını ve ön beyin, amigdala istikrarını olumlu etkilediğini gösteriyor. Uzmanlara nazaran meditasyonun tertipli uygulanması öğrenme kapasitesi, zihinsel dayanıklılık, ruh hali ve motivasyon üzerinde de destekleyici bir tesir yaratabiliyor.