Tek Bir Kot Pantolon Üretimi İçin 3,781 Litre Su Gerekiyor
Hepimizin harika kısma, harika renge ve güya bizim için yapılmış üzere hissettiren usule sahip bir kot pantolonu vardır. Lakin biraz daha yakından baktığımızda, bu sürecin göründüğü kadar harika olmadığını fark edebiliriz. Neden mi? Zira tek bir kot pantolonu üretmek için yaklaşık 3,781 litre (1) su gerekiyor, bu ölçü da ortalama 50 küveti(2) doldurabiliyor! Dal büyümeye devam ettikçe giysi üretiminin çevresel maliyeti artarken bilhassa de su israfı, giderek daha acil bir sorun haline gelmeye devam ediyor. Bu israfı azaltmak, moda dalı için daha sürdürülebilir bir gelecek yaratmada kritik değere sahip.
Tekstil dalı üretim süreçleri nedeniyle Türkiye’de de kıymetli çevresel tesirler yaratıyor. Türkiye’de, evsel ve endüstriyel atıklar birlikte ele alındığında, yılda 600.000 ton tekstilin(3) çöpe gittiği toplamda ise 1,8 milyon ton (4) dokumacılık üretildiği görülüyor.
Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı tarafından hazırlanan bir rapor; depolama alanlarının %5’inin dokuma atıklarından oluştuğunu, bu atıkların %15’inin geri dönüştürülebildiğini, geri kalanının ise çöplüklere gönderildiğinin altını çiziyor (5). Çöpe atılan dokumacılık atıklarının geri kazanılması ise değerli bir güç tasarrufu potansiyeli sunuyor. Kısa müddet evvel yapılan bir araştırmaya nazaran; yalnızca çöpe giden polyester ve pamuklu eserler yine kullanılsaydı, Türkiye pamuktan yılda yaklaşık 13,1 milyar kilowatt saat, polyesterden ise 14 milyar kilowatt saat tasarruf sağlayabilirdi (6).
Türkiye’nin memleketler arası ticaretteki güçlü pozisyonu, sürdürülebilir dönüşüm potansiyelini de artırıyor. Piyasa tahlilleri ve raporlar sürdürülebilirliğin artan ehemmiyetinin altını çiziyor. Tahlillerin odak noktasında; teknoloji kullanımı, geri dönüştürülmüş materyallerin benimsenmesi, su ve güç verimliliğine yönelik yatırımlar ile organik ham hususların kullanımının artırılması yer alıyor.
Araştırmalara nazaran, global dokuma otomasyon pazarı 2025-2029 yılları ortasında yıllık ortalama %3,2 büyüme oranıyla 664 milyon dolar hacmine ulaşacak (7). Bu paralelde Türkiye’nin önünde de; sürdürülebilir modaya geçiş, çevresel etkiyi azaltmak ve milletlerarası rekabet gücünü korumak üzere değerli mevzu başlıkları bulunuyor.
Tüm Dünyada Giysilerin %1’inden Azı Geri Dönüştürülüyor
Giysi üretiminin global su kirliliğinin %20’sinden sorumlu olduğu kestirim ediliyor (8). AB’de bu sanayi kişi başına 355 kilogram karbondioksit emisyonuna neden oluyor (9). Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi’ne nazaran ise giysilerin %1’inden azı geri dönüştürülüyor (10).
Giysi üretiminde su israfı ham hususlarla başlıyor. Dokumacılık eserleri çok fazla su gerektiren pamuktan dokunuyor. Yalnızca 1 kilogram ham pamuk üretmek 7.000 ile 29.000 litre ortasında su gerektirirken (11), tahıl üretimi kilogram başına yalnızca yaklaşık 1.827 litre (12) suya muhtaçlık duyuyor, boyanmış pamuk ise kilogram başına 150 litreye kadar su gerektirebiliyor (13).
Monna Lisa Su Kullanımını %97’ye Kadar Azaltıyor
Pigment mürekkep kullanan Epson Monna Lisa ML-13000 üzere kimi çağdaş dijital yazıcılar tüm süreci kolaylaştırıyor ve su tüketimini klasik dokuma baskı sistemlerine kıyasla %97’ye kadar azaltıyor (14).
Dijital dokumacılık baskısı birebir vakitte butik üretime de imkan tanıyor. Bu sayede; düşük baskı hacimleri için uygun olmayan ve çoklukla aşırı üretime yol açan klâsik analog süreçlerin neden olduğu gereksiz su ve dokumacılık atıkları ortadan kaldırılmış oluyor.
Bu tipteki dijital yazıcılar kompakt yapılarıyla gereksinim duyulan her yere kolay kolay yerleştirilebiliyor; bu özellikleri de tedarik zincirini kısaltarak tüketim noktasına yakın üretimi mümkün kılıyor. Aygıtların kompakt yapıları tıpkı vakitte nakliye ihtiyaçlarını de azaltıyor.
“Dry Fiber Teknolojisi” Kullanılmış Giysilerin Geri Dönüşümünü Sağlıyor
Epson’un araştırmaları baskı teknolojisinin ötesine uzanıyor. Dry Fiber Teknolojisi prototipi, kullanılmış dokuma eserlerini su kullanmadan tekrar kullanılabilir elyaflara dönüştürüyor ve bu elyaflar yalnızca orta seviyede nem kullanılarak dokunmamış kumaşlara dönüştürülebiliyor (15). Bu teknoloji benimsenirse, sanayinin iki büyük meselesinin tahliline yardımcı olabilir: “Üretim için gereken yüksek su hacminin azaltılması ve giysilerin geri dönüşümü”.
Moda Dizayncısı Yuima Nakazato ve “Dry Fiber Teknolojisi”
Japon moda dizayncısı Yuima Nakazato, bu teknolojinin potansiyelini göstermek için haute couture çalışmalarına kullanılmış giysilerden oluşan dokunmamış kumaşı entegre eden bir teknik uyguladı ve bu kumaş, Paris Haute Couture Haftası’nda sergilendi. Dry Fiber Teknolojisi, Yuima Nakazato’nun daha düşük çevresel tesire sahip, materyalin döngüselliğinden yararlanan ve yüksek kaliteli, özel tasarım kıyafetler sunan bir üretim süreci izlemesini sağlıyor.
Bir dahaki sefere bir giysi seçerken bu eserin ardındaki inovasyonu düşünün. Şuurlu seçimlerin, sorumlu üretimi teşvik ettiğini ve bu şuurun etrafımızı gelecek jenerasyon için müdafaaya yardımcı olduğu düşünün.
Epson’un dokumacılık sanayisine yönelik inovasyonları hakkında daha fazla bilgi almak için: https://www.epson.com.tr/discover/printers/textile-printing
Bu bir reklamdır.
Kaynaklar:
(1) What is ‘circular denim’ and why are top brands redesigning jeans?
(2) Waterwise, Water – The Facts: “Bir banyoda ekseriyetle yaklaşık 80 litre su kullanır…”; bu söz, Come Rain or Shine isimli kitapta da doğrulanmıştır (“tam bir banyo ekseriyetle 80-100 litre su kullanır”).
(3) https://www.tekstilisveren.org.tr/haberler/tekstilde-geri-doenuesuem-trend-degil-bir-zorunluluk
(4) https://www.tekstilisveren.org.tr/haberler/tekstilde-geri-doenuesuem-trend-degil-bir-zorunluluk
(5) https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/900077
(6) https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2915423
(7) https://www.iteks.com/haberler/tekstil-otomasyonunda-devrim-2029-hizli-buyume
(8) European Parliament, The impact of textile production and waste on the environment (infographics)
(9) European Parliament, The impact of textile production and waste on the environment (infographics)
(10) EPRS, Textiles and the environment
(11) Florida State University, Clothed in Conservation: Fashion & Water
WWF, Thirsty Crops report (Tablo A: Su ağır bitkiler). Bu aralık (7.000–29.000 L/kg), yeşil ve mavi suyun birlikte ele alındığı eski global kestirimleri yansıtmaktadır.
International Cotton Advisory Committee (ICAC), 2020-2024 Periyodu Pamuk Üretiminde Su Ayak İzi. 38 ülke genelinde yapılan son tahliller, global ortalamanın ≈6.238 L/kg (yağmur ≈4.690 L, sulama ≈1.593 L) olduğunu göstermekte olup, pamuğun hala yüksek oranda su gerektiren bir üretim olduğunu ortaya koymaktadır.
(12) Key figure of the week: the water footprint for cereal production
Schreier, H. (2006). Water and Agriculture: Hasattan Evvel Su Toplamak: Tahıllar için iddiası paha ≈1.000 L/kg
(13) Decathlon Sustainability, Why does it take so much water to make a cloth? “Ortalama olarak, boyanan her bir kilo dokumacılık eseri için 100 ila 150 litre suya muhtaçlık duyulmaktadır.” Bu sayı, gerçek ölçüm datalarından daha düşüktür. World Bank PaCT veri Boyahane suyu tüketiminin ortalama 136 L/kg (SD ~70,6) olduğu; toplam proses yeraltı suyu kullanımının ise 164 L/kg (SD ~81,8) olduğu gösterilmiştir.
(14) https://www.epson.jp/products/textile/ / Fuluhashi Etraf Enstitüsü, 2024 “Dijital Dokumacılık Baskısında Direkt Su Girişi Hakkında Rapor”
(15) Dry Fiber Technology – Epson
