Modern münasebetler çağında yakınlık artık yalnızca romantik bir his değil; zamanlama, duygusal erişilebilirlik, kişisellik ve kırılganlık ortasında kurulan hassas bir istikrar. Bir yanda bağımsızlık muhtaçlığı büyürken öteki yanda gerçek bir bağ kurma isteği hâlâ yeniliğini koruyor. Kaan Divitoğlu ile aşkın değişen dinamiklerini, insanların neden daha temkinli hale geldiğini ve bugün “gerçek yakınlık” dediğimiz şeyin aslında neye dönüştüğünü konuştuk. New York’un süratli ve seçeneklerle dolu toplumsal atmosferinden şahsî farkındalıklarına uzanan bu sohbet, çağdaş bağların görünmeyen taraflarına sakin fakat samimi bir yerden bakıyor.

Gerçek bir bağ sizce ne vakit başlar: iki insan konuştuğunda mı, sustuğunda mı, yoksa tıpkı anda birebir histe buluşabildiğinde mi?
Bence gerçek bir bağ, düşündüğümüzden çok daha erken başlıyor; bazen saniyeler içinde. Ben biraz umutsuz bir romantik sayılırım, o yüzden birinci görüşte aşkın mümkün olduğuna inanıyorum. Birine karşı çekim hissetmek hakikaten çok süratli gerçekleşebiliyor. Fakat birden fazla vakit çekimle kimyayı ve ahengi birbirine karıştırıyoruz. Çekim daha anlık ve içgüdüsel bir şey. Kimya ve ahenk ise vakitle ortaya çıkıyor; çabucak anlaşılmıyor. Bunun da net bir formülü yok. Daha çok hissedilen şeylerle ilgili. Birinin yanında rahat hissetmek, kendin olabilmek, içten içe gelen bir huzur hissi… Kendini daima anlatmaya çalışmadan anlaşılabildiğin bir an. Bence gerçek bağ tam olarak orada başlıyor.

Yakınlık birçok vakit yanlış anlaşılabiliyor. Sizce yakın olmak, her şeyi paylaşmak mıdır yoksa alan açabilmek mi?
Bence yakınlık ne yalnızca her şeyi paylaşmak ne de yalnızca alan tanımak. Asıl sıkıntı, ikisinin istikrarını kurabilmek. Bugün bağımsız olmanın çok bedelli görüldüğü bir devirdeyiz. Toplumsal, finansal ve duygusal olarak kendi ayaklarımızın üzerinde durmak istiyoruz. Bu da bağlantılarla kurduğumuz ilgiyi değiştiriyor. Evvelden yakınlık daha çok “hayatı birlikte kurmak ve paylaşmak” üzerinden tanımlanıyordu. Artık ise birçok insan bunu kişiselliğinden ödün vermek üzere algılıyor.

Ben bu bahiste biraz daha eski başlıyım sanırım. Sevdiğin biriyle hayatı sahiden paylaşmanın çok bedelli olduğuna inanıyorum. Ancak birebir vakitte bizim kuşağın neden zorlandığını da anlıyorum. Zira çoğumuz, erken yaşta kendi başına güçlü durmayı öğrenmek zorunda kaldı. Bu durum karakteri güçlendiriyor ancak birini hayatına dahil etme konusunda insanı daha temkinli hale de getiriyor. Benim için gerçek yakınlık; paylaşmakla alan tanımak ortasındaki istikrar. Hem birlikte bir hayat kurabilmek hem de birey olarak var olmaya devam edebilmek. Zira bir bağda en tehlikeli noktalardan biri, taraflardan birinin kendini sıkışmış hissetmeye başlaması.

Matthew McConaughey’nin söylediği bir şey vardır, çok hoşuma masraf: “Bazen biri koşar, oburu yürür; bu sorun değildir. Kıymetli olan, ortadaki aralığın açılıp birbirinizi kaybetmemeniz. Zira günün sonunda bir takımsınız”.

İlişkilerde inisiyatif almak sizce bir cüret göstergesi mi, yoksa kişinin kendisiyle kurduğu bağlantının bir sonucu mu?
Bence ikisi de. Lakin inisiyatif almak, en çok da kişinin kendisiyle kurduğu ilginin bir yansıması. Her alaka birinin adım atmasıyla başlıyor. Birinci bildirisi göndermek, birini davet etmek ya da ilgini muhakkak etmek… Bunların hepsi muhakkak bir yürek gerektiriyor. Fakat birden fazla vakit “cesaret” dediğimiz şey, aslında kırılgan olabilme rahatlığı.

Bugün birçok insanın inisiyatif almakta zorlanmasının sebebi de bu. Beşerler bağ kurmak istemediği için değil; reddedilmekten, yanlış anlaşılmaktan ya da “fazla” görünmekten çekindikleri için geri duruyor. Toplumsal medya da bunu daha görünür hale getiriyor. Daima diğerlerinin kurgulanmış hayatlarıyla kendimizi kıyaslıyoruz ve bu da bizi daha temkinli yapıyor. Halbuki güzel bir bağlantının temelinde açıklık var. Kendini gösterebilmek ve karşı tarafın da kendini göstermesine alan açabilmek. Bu da fakat insanın kendisiyle barışık olmasıyla mümkün. Bu yüzden bana nazaran inisiyatif almak yalnızca anlık bir yürek sıkıntısı değil; insanın kendine ne kadar güvendiğinin ve kendini ne kadar kabul ettiğinin de bir göstergesi.

İnsanlar vakitle daha temkinli hale geliyor. Bu temkin sizce bağ kurmayı zorlaştırıyor mu, yoksa bağları daha seçici ve sağlıklı bir yere mi taşıyor?
Bence bugün temkinli olmak bir manada mecburilik haline geldi. Zira mahremiyet artık eskisi üzere değil. Birkaç on yıl öncesine kıyasla bugün herkes toplumsal medya üzerinden hayatına ulaşabiliyor, sana yazabiliyor; hatta fazla paylaşım yaptığında seni gerçek hayatta bile takip edebiliyor. Bilhassa güvenlik açısından, bilhassa de bayanlar için, temkinli olmak çok değerli. Lakin iş bir bağ oluşmaya başladıktan sonra değişiyor. Bilhassa New York’ta şunu çok net gözlemliyorum: Beşerler, “seçenek çok” hissiyle çok küçük şeyler yüzünden potansiyel ilgilerden vazgeçebiliyor. Bu da bazen bir kendini müdafaa düzeneğine dönüşüyor. Zira gerçek şu ki bağlantılar risk gerektiriyor. Kırılgan olmayı gerektiriyor. Daima kalp kırıklıkları, başarısız bağlar ya da boşanmalarla ilgili öyküler duydukça beşerler kendini açmakta daha da zorlanıyor. Doğal olarak “kendimi koruyayım” refleksi güçleniyor. Lakin aslında bu riskler yeni değil. Münasebetler her vakit hayal kırıklığı, kalp kırıklığı ve ihanet ihtimalini içinde barındırıyordu. Tahminen de tam olarak bu yüzden aşk, yıllardır şiirlere, müziklere ve sinemalara bahis oluyor.

Bence asıl değişen şey şu: Hayatın öteki alanlarında çok fazla konfora alıştık. Her şey daha süratli, daha kolay. Bu da duygusal risk alma konusunda bizi daha isteksiz hale getiriyor. Halbuki risk almadan manalı bir şey kurmak çok güç. Bu yüzden sıkıntı temkinli olmak ya da risk almak değil. Sorun, hangi noktada hangisini seçtiğini bilmek.

Bugünden geriye baktığınızda, bağlar konusunda sizi en çok dönüştüren farkındalık ne oldu?
Ben büyürken annemle birlikte çok fazla romantik güldürü izledim. Bu yüzden uzun müddet aşkın, ne kadar sıkıntı olursa olsun sonunda her şeyi aşacağına inandım. Epey sade ve optimist bir bakış açısıydı; hatta biraz naifti diyebilirim. Bu bakış açısı, üniversite sonrası New York’a taşınıp çağdaş dating dünyasının içine girince değişmeye başladı. Alakaların düşündüğümden çok daha karmaşık olduğunu fark ettim. Zamanlama, duygusal olarak hazır olma hali, niyet, dürüstlük… Her şey hakikat üzere görünse bile bazen işler tekrar de yolunda gitmeyebiliyor.

Etrafımda çok başarılı, cazip ve güçlü insanların bile benzeri alaka tecrübelerinden geçtiğini görmek bana şunu öğretti: Aşkın hiçbir garantisi yok. Ne kadar yanlışsız şeyleri yaparsanız yapın, bunu büsbütün denetim edemiyorsunuz. Ve en kıymetlisi, kimseyi değiştiremezsiniz.

Bu farkındalık birinci başta biraz sarsıcıydı lakin vakitle özgürleştirici bir yere dönüştü. Aşkı denetim edilmesi gereken bir şey üzere görmekten vazgeçtim. Bugün benim için kıymetli olan şey kusursuzluk ya da garanti değil; birlikte hayatı paylaşabileceğin bir eşlik hissi. Yani gerçek bir arkadaşlık.