Depremler sırf birkaç saniyelik sarsıntılardan ibaret değil, tesiri birçok vakit günler, haftalar, hatta aylar boyunca vücudumuzda ve zihnimizde yaşamaya devam ediyor. Otururken, yatarken, hatta yürürken bile tabanın yavaşça hareket ettiği duygusu… Üstelik bunun nitekim olup olmadığını anlamaya çalışmak bile başlı başına yorucu. İşte uzmanların “Hayalet Zelzele Sendromu” olarak tanımladığı bu durum aslında vücudumuzun yaşadığı kaygıyı çabucak geride bırakamadığının en somut göstergesi. Velhasıl birçok kişinin yaşadığı bu bitmeyen sallantı hissi “hayal” değil, beynin güvenliği tekrar öğrenmeye çalıştığı çok insani bir süreç. İşte psikiyatri uzmanı Dr. Sema Bayçın deprem sonrası bedenin bu karmaşık reaksiyonunu anlamamız ve gerektiğinde dayanak almamız için kıymetli noktaların altını çiziyor.
Psikolojik ve Nörolojik Etkiler
Uzmanlara nazaran bu durum hem ruhsal hem de nörolojik süreçlerin bir ortaya gelmesiyle oluşuyor. Zelzele anında beden bir anda “hayatta kalma moduna” geçiyor, istikrar merkezimiz ile alarm sistemimiz tıpkı anda devreye giriyor. Dr. Sema Bayçın bu tesirleri şöyle açıklıyor: “Deprem sırasında vestibüler sistem, yani istikrardan sorumlu yapılar çok uyarılır. Sarsıntı bittikten sonra beyin tehlikenin sona erdiğini çabucak kabul etmez ve harekete dair hayali sinyaller üretmeye devam edebilir.” Tam da bu nedenle kişi otururken bile tabanın yavaşça sallandığını hissedebilir. Kimileri uykudan irkilerek uyanır, kimileri ise gün uzunluğu tetikte kalma halinden kurtulamaz. Zelzelenin yarattığı ani kaygı, denetim kaybı ve belirsizlik, bilhassa his regülasyonu daha hassas bireylerde tesirini daha uzun sürdürebiliyor. Travma geçmişi olan bireylerde beyin, “savunma modundan çıkma” konusunda daha isteksiz davranabiliyor.
Launchmetrics Spotlight
Ne Vakit Takviye Almalıyız?
Dr. Bayçın belirtilerin birçok vakit olağan ve süreksiz olduğunu belirtiyor fakat günlük ömrü etkilemeye başlaması durumunda dayanak alınması gerektiğini hatırlatıyor: “Deprem sonrası yaşanan belirtiler bir zayıflık değil, vücudun travmaya verdiği doğal reaksiyondur. Alarm sistemi kapanmıyorsa bu süreci tek başınıza yönetmek zorunda değilsiniz. Uzman takviyesi güzelleşmeyi hızlandırır.”
Şu durumlarda uzman dayanağı büyük kıymet taşıyor:
Sallanma hissi uzun müddet devam ediyorsa,
Günlük hayatı ve fonksiyonelliği etkiliyorsa,
Yoğun telaş, dehşet yahut uyku sıkıntıları eşlik ediyorsa,
Kişi daima alarm halinde hissediyorsa.
