Yeni yıl, takvimde sırf bir sayı değişikliği üzere görünse de ruh dünyamızda çok daha fazlasını temsil eder. Geri sayımlar, ışıklar ve “yeni başlangıç” vaatleri ortasında herkesin tıpkı coşkuyu hissetmesi beklenirken birçok kişi için bu periyot içsel bir yorgunluk, huzursuzluk ve tanım edilmesi sıkıntı bir hüzünle geçer. “Yeni yıl, yeni umutlar” söylemi o kadar baskındır ki yeterli hissetmemek neredeyse ferdî bir eksiklik üzere algılanır, halbuki psikolojiye nazaran takvim değişimleri insan zihni için sembolik eşiklerdir ve yeni yıl, geçmişi tekrar tartmanın en ağır yaşandığı anlardan biridir. Yapılanlar, ertelenen hayaller ve “başka bir yerde olmalıydım” fikri bilhassa güç bir yıl geçiren bireylerde ruhsal yükü artırabilir. Literatürde “yıl dönümü depresyonu” olarak tanımlanan bu durum, birden fazla vakit teşhis edilmekten çok sessizce yaşanır zira kutlama atmosferinde hüznü lisana getirmek kolay değildir. Toplumsal medyada herkes umut dolu görünürken, kişi kendi hisleriyle baş başa kaldığında bir de suçluluk hissiyle karşılaşabilir. Meğer yeni yıl herkes için tıpkı duygusal karşılığı taşımak zorunda değildir, bazen gerçek bir başlangıç, büyük kararlar almak değil, durmak, yorgunluğu fark etmek ve kendine biraz daha anlayışla yaklaşmaktır. Memorial Antalya Hastanesi Psikiyatri Bölümü’nden Uzm. Dr. Fatma Arkaz’dan yeni yılın neden kimilerimiz için içsel bir yüke dönüştüğünü ve bu periyodu daha sağlıklı geçirmenin yollarını öğrendik.

Launchmetrics Spotlight

İçsel Muhasebe
Takvim değişimleri insan zihni için güçlü sembolik eşikler. Yeni yıl, geçmişe dönüp bakmayı neredeyse zarurî kılıyor. Yapılanlar, ertelenen hayaller, kaçırılmış fırsatlar… Birtakım bireyler için bu içsel kıymetlendirme motive ediciyken kimileri için derin bir yetersizlik ve başarısızlık hissini tetikleyebilir. “Bu yaşta nerede olmalıydım?”, “Zaman benden daha mı süratli geçiyor?”, “Neden hâlâ buradayım?”. Bu sorular bilhassa güç bir yıl geçiren bireylerde ruhsal yükü ağırlaştırır. Meğer hayat, takvim yapraklarına sığmayacak kadar karmaşık ve ferdî.

Launchmetrics Spotlight

Mutlu Olma Baskısı
Yeni yıl periyodunda yaşanan ruhsal zorlanmanın en kıymetli nedenlerinden biri “mutlu olma zorunluluğu”. Reklamlar, toplumsal etraf ve bilhassa toplumsal medya sevinçli, üretken ve umut dolu bir ruh halini idealize eder. Bu tabloya bakıp kendini o denli hissetmeyen kişi bir de suçluluk hissiyle baş başa kalır. “Herkes memnun, bir ben mi böyleyim?” kanısı birden fazla vakit fark edilmeden zihne yerleşir. Halbuki psikolojide yeterli bilinir: Bastırılan hisler kaybolmaz, sadece öbür formlarda geri döner.

Sosyal Medya Etkisi
Yeni yıl devrinde toplumsal medya, karşılaştırma eğilimini tepeye taşır. Kalabalık sofralar, seyahatler, büyük gaye listeleri… Ekranda gördüğümüz hayatlar, birçok vakit kendi hayatımızı eksik ve geride hissetmemize neden olur. Unutulan gerçek ise şudur: Toplumsal medya, hayatın tamamı değil, sadece seçilmiş anların vitrini. Mantığımız bunu bilse de hisler her vakit bu bilgiye eşlik etmeyebilir.

Sessiz Kaygı
Kutlamalar bittiğinde birçok şahısta tanıdık bir ruh hali ortaya çıkar: sebepsiz üzere görünen bir huzursuzluk. Gündelik hayat geri döner; sorumluluklar, maddi telaşlar, iş gerilimi ve belirsizlikler yine görünür olur. Yeni yılın birinci günlerinde hissedilen bu dert birçok vakit küçümsenir. Halbuki bu durum, zihnin yine gerçeklikle temas kurma süreci ve epeyce yaygın.

Launchmetrics Spotlight

Sorun Yeni Yıl Değil, Kendimize Yüklediklerimiz
Yıl dönümü depresyonu herkes için tıpkı halde yaşanmıyor. Bilhassa yalnız yaşayanlar, yakın vakitte kayıp yaşamış olanlar, ekonomik ya da mesleksel belirsizlik içinde olanlar, daha evvel depresyon yahut tasa bozukluğu hikayesi bulunanlar bu devri daha zorlayıcı yaşayabilir. Bu nedenle “takılma” ya da “pozitif düşün” üzere düzgün niyetli lakin yüzeysel telkinler birçok vakit faydadan çok ziyan verir. Gerçek şu ki yeni yıl, her şeyin bir gecede değişmesi gereken bir imtihan değil. Hayatı sıfırlamak zorunda değiliz. Bazen yapılması gereken tek şey durmak, yorgunluğu fark etmek ve kendimize biraz daha şefkatli davranmak. Şayet bu periyotta yaşanan hüzün ve tasa uzun sürüyor, günlük ömrü zorlaştırıyor ve ümitsizlik hissi derinleşiyorsa profesyonel dayanak almak bir zayıflık değil, ruhsal sıhhatin doğal bir kesimi. Tahminen de yeni yıl büyük kararların değil, kendini anlamanın ve ivedi etmeden ilerlemenin vakti. Zira bazen en güçlü başlangıç, kendine biraz daha anlayış gösterebilmektir.